Błonnik witalny – zastosowanie i właściwości

Błonnik pokarmowy to związek, który wspiera funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Do codziennej diety warto wprowadzać go za pomocą produktów zbożowych z pełnego ziarna, warzyw, orzechów i strączków. Z tego artykułu dowiesz się, czym różni się błonnik pokarmowy od witalnego. Poznasz także główne właściwości suplementów diety z błonnikiem.

Błonnik pokarmowy – charakterystyka

Zanim odpowiemy na pytanie: „czym jest błonnik witalny?”, poznajmy bliżej właściwości błonnika pokarmowego.

Błonnik pokarmowy (zwany również włóknem pokarmowym) to nieuszkodzone węglowodany i ligniny pochodzenia roślinnego, które nie ulegają strawieniu i wchłonięciu przez przewód pokarmowy.

Frakcje błonnika pokarmowego dzielimy na rozpuszczalną i nierozpuszczalną w wodzie.

Rozpuszczalna frakcja błonnika pokarmowego

Błonnik rozpuszczalny to między innymi: pektyny, inulina, gumy, śluzy i beta glukany. Rozpuszczalne włókno pokarmowe ulega fermentacji w przewodzie pokarmowym, pełniąc jednocześnie wiele ważnych funkcji w organizmie. Przykładowo: pektyny obniżają stężenie glukozy we krwi i regulują poziom cholesterolu. Beta glukany korzystnie wpływają na układ odpornościowy, a inulina to prebiotyk, który wspomaga rozwój pożytecznych kultur bakterii przewodu pokarmowego.

Nierozpuszczalna frakcja błonnika pokarmowego

Błonnik nierozpuszczalny to głównie: celuloza, hemiceluloza, skrobia oporna i ligniny. Ta frakcja błonnika ma właściwości przyspieszające perystaltykę (ruchy) jelit. Poza tym zwiększa masę stolca.

Reguluje pracę jelit i daje uczucie sytości, czyli o właściwościach błonnika pokarmowego

Naturalne włókno pokarmowe:

• zapewnia uczucie sytości,
• jego właściwa ilość w codziennej diecie sprzyja rozwojowi mikroflory jelitowej,
• poprawia perystaltykę jelit,
• zapobiega zaparciom,
• chroni przed chorobami jelita grubego,
• reguluje poziom cholesterolu we krwi,
• korzystnie wpływa na metabolizm węglowodanów,
• usuwa toksyny i zbędne produkty przemiany materii z organizmu.

W jakich produktach spożywczych znajdziemy błonnik pokarmowy?

Do produktów o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego należą:

• otręby i płatki zbożowe (pszenne, żytnie, orkiszowe, gryczane),
• kasza gryczana, jęczmienna, owsiana,
• mąka razowa,
• pieczywo razowe, chleb pełnoziarnisty,
• ryż brązowy,
• makaron pełnoziarnisty,
• świeże i suszone owoce,
• warzywa,
• rośliny strączkowe,
• orzechy,
• ziarna i pestki (sezam, mak, błonnik witalny, słonecznik, dynia),
• soki owocowe,
• soki warzywne.

Podaż błonnika pokarmowego w codziennej diecie

Wiesz już, czym jest błonnik pokarmowy i znasz jego właściwości. W jakich ilościach należy spożywać ten związek, aby zachować zdrowie?

Jeśli nie zmagasz się z żadnymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, Twoja zbilansowana dieta powinna uwzględniać minimum 20-25 gramów błonnika na dobę.

Błonnik witalny – co to za substancja?

Błonnik witalny to dobre źródło włókna pokarmowego dostępne w formie suplementów diety. Błonnik witalny pozyskiwany jest przez zmielenie nasion babki płesznik i babki jajowatej. Głównymi składnikami tego suplementu są celuloza i lignina.

Babka płesznik i jej nasiona

Babka płesznik (Plantago psyllium) występuje naturalnie w rejonie Morza Śródziemnego. Ma małe liście i drobne kwiaty przypominające kłosy. Zarówno nasiona, jak i łuski babki płesznik są naturalnym źródłem błonnika. Oprócz tego babka płesznik zawiera inne cenne składniki – białko, fitosterole oraz kwasy tłuszczowe. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwkaszlowe.

Babka płesznik intensywnie wchłania wodę i toksyny w żołądku, co powoduje jej pęcznienie, a po dotarciu do jelita grubego przyczynia się do uregulowania wypróżnień. Roślina zwiększa objętość masy kałowej, oczyszcza jelita, stymuluje odruch defekacji i uwalnia śluzy, które ułatwiają przesuwanie zalegających w jelitach mas.

Nasiona babki płesznik można więc traktować jako łagodny środek przeczyszczający. Babka pomaga też kontrolować masę ciała, wspiera spalanie tkanki tłuszczowej i prawidłową przemianę materii.

Babka jajowata i jej nasiona

Babka jajowata (Plantago ovata) występuje naturalnie w Hiszpanii, Azji i na terenach północnej Afryki. Ma kwiatostan przypominający kłos i wąskie liście pokryte włoskami. Najwięcej cennych właściwości mają jej nasiona i łuski. Babka jajowata jest źródłem błonnika, białka, fitosteroli i antyoksydantów.

Łuski babki jajowatej pochłaniają wodę i silnie pęcznieją, zmiękczając przy tym masę kałową, a także zwiększając jej objętość. Babka jajowata sprawdza się zarówno w przypadku zaparć, jak i biegunek (absorbuje nadmiar wilgoci, przywraca prawidłową konsystencję stolca).

Działanie błonnika witalnego

Błonnik witalny to naturalny suplement diety składający się z babki jajowatej i płesznik. Jego działanie jest bardzo podobne do włókna pokarmowego.

Błonnik witalny i jego właściwości:

• wspiera pracę układu trawiennego,
• zmniejsza uczucie głodu i reguluje apetyt,
• ułatwia wypróżnianie się – zwiększa wydalanie z kałem kwasów żółciowych, toksyn czy metali ciężkich,
• wspiera mikroflorę jelitową organizmu,
• reguluje cholesterol i poziom glukozy w organizmie,
• obniża ciśnienie krwi,
• wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne,
• ma właściwości nawilżające i łagodzące.

Kiedy warto stosować błonnik witalny?

Suplement może stanowić uzupełnienie diety osób, które chcą zadbać o właściwą podaż włókna pokarmowego, a nie stosują odpowiedniego jadłospisu.

Wśród głównych wskazań do stosowania błonnika witalnego znajdują się:

• nadwaga i otyłość,
• hemoroidy,
• zaparcia,
• uchyłkowatość jelita grubego,
• kamica żółciowa (poza stanami ostrymi),
• zaburzenia glikemii, stan przedcukrzycowy, cukrzyca,
• zaburzenia lipidowe, hiperlipidemia,
• choroby serca i układu krążenia,
• inne choroby zapalne,
• zaburzenia odporności.

Przyjmowanie błonnika witalnego warto wcześniej skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.

Błonnik witalny przeciwwskazany jest w następujących jednostkach chorobowych:

• stany zapalne żołądka, w tym choroba wrzodowa,
• stany zapalne dróg żółciowych,
• stany zapalne jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna,
• stany zapalne trzustki,
• nieżyty przewodu pokarmowego,
• choroba wrzodowa dwunastnicy,
• stany pooperacyjne,
• stan po zmniejszeniu żołądka,
• choroby zakaźne,
• stan niedożywienia,
• niedobór białka,
• niedobór składników mineralnych i witamin,
• anemia,
• osteoporoza.

Jak stosować błonnik witalny?

Błonnik witalny należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta. Preparat najczęściej ma formę proszku, który należy rozpuścić w wodzie. Taką miksturę można spożywać 2–3 razy dziennie. Trzeba pamiętać, aby nie pić jej przed snem. Osoby, które przyjmują leki, powinny zachować minimum pół godziny przerwy między nimi a błonnikiem witalnym.

Przy spożywaniu produktów bogatych w błonnik należy pamiętać o odpowiednim nawadnianiu (minimum dwa litry wody dziennie).

Błonnik witalny jako suplement diety – czy warto?

Błonnik pokarmowy to związek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a w szczególności układu pokarmowego.

Źródłem włókna pokarmowego w pożywieniu są przede wszystkim pełnoziarniste produkty zbożowe. Korzyści z ich spożycia jest znacznie więcej – zboża zawierają także cenne witaminy z grupy B oraz składniki mineralne, takie jak magnez, żelazo, cynk czy miedź.

Błonnik znajdziemy także w warzywach i owocach. Świeże gatunki są najlepszym źródłem witamin, składników mineralnych i antyoksydantów – związków niezbędnych do zachowania zdrowia organizmu.

W skład błonnika witalnego wchodzą nasiona babki płesznik i babki jajowatej. Zarówno jedna, jak i druga roślinna to dobre źródło włókna pokarmowego i innych cennych substancji, które wspierają pracę układu pokarmowego. Czy jednak każdy z nas potrzebuje tego produktu?

Warto pamiętać, że wszystkie suplementy są jedynie uzupełnieniem diety. Żaden preparat (a więc również błonnik witalny) nie zastąpi zdrowego, odpowiednio zbilansowanego jadłospisu. Można wspomagać organizm suplementami, ale na pierwszym miejscu powinna być pełnowartościowa dieta i zdrowy styl życia ogółem.

Błonnik witalny stał się popularny jako środek na odchudzanie. Organizm po spożyciu włókna pokarmowego lepiej radzi sobie z przemianą materii, poza tym jesteśmy dłużej syci i nie mamy ochoty na podjadanie. Błonnik witalny może wspomagać odchudzanie, ale nie zastąpi właściwie ułożonej diety redukcyjnej i aktywności fizycznej. 

Weronika Krawczyk