Słodycze dla cukrzyków. Na co można sobie pozwolić?

Cukrzyca to przewlekła choroba cywilizacyjna, która dotyka coraz więcej osób, w tym również dzieci i młodzież. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej przyczynom i objawom cukrzycy. Odpowiemy także na pytania: jak wygląda zdrowa dieta dla osób chorujących na cukrzycę? Czy diabetycy mogą jeść słodkości? Na jakie słodycze bez cukru mogą sobie pozwolić?

Cukrzyca – co to za choroba?

Cukrzyca jest zespołem różnych chorób metabolicznych, które cechują się hiperglikemią (przecukrzeniem). O nieprawidłowym wyniku glikemii na czczo mówimy, gdy stężenie glukozy w osoczu wynosi 100-125 mg/dl. Wynik ten wymaga jednak dalszej diagnostyki. 

Światowa Organizacja Zdrowia wyróżnia cztery typy cukrzycy. Do chorób cywilizacyjnych zaliczamy cukrzycę typu 2.

W cukrzycy typu 2 organizm produkuje insulinę, ale staje się odporny na jej działanie. Pierwszą fazą choroby jest insulinooporność, czyli stan, w którym organizm wytwarza duże ilości insuliny i ma obniżoną wrażliwość na jej działanie. Osoby zmagające się z insulinoopornością mają problem, aby utrzymać prawidłowy poziomu cukru we krwi. Może to skutkować przewlekłą hiperglikemią oraz prowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2.

Przyczyny cukrzycy typu 2

Wśród głównych przyczyn rozwoju cukrzycy typu 2 znajdują się czynniki środowiskowe. Nieodpowiednio zbilansowana dieta, obfitująca w tradycyjne słodycze i żywność wysoko przetworzoną, prowadzi do nadpodaży cukru w diecie.

Nadmiar cukru w codziennym jadłospisie zwiększa ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych – nie tylko cukrzycy, ale także otyłości czy nadciśnienia.

Cukrzyca typu 2 – czynniki ryzyka:

• nadwaga i otyłość,
• niezdrowa dieta,
• niski poziom aktywności fizycznej,
• przewlekły stres,
• stosowanie używek,
• cukrzyca w ciąży.

Objawy i leczenie cukrzycy

Objawy cukrzycy typu 2 to między innymi: częste napady głodu, senność i przewlekłe zmęczenie, zaburzenia widzenia oraz sucha i swędząca skóra.

W leczeniu chorób dietozależnych najważniejszą rolę odgrywa zmiana stylu życia na zdrowszy, w tym: zdrowa dieta, stopniowa redukcja masy ciała, zwiększona aktywność fizyczna i ograniczenie (a najlepiej całkowite wyeliminowanie) używek. U osób w zaawansowanym stadium choroby konieczne jest przyjmowanie insuliny.

Dieta cukrzycowa – główne założenia

Pacjentom z cukrzycą zalecana jest tzw. dieta cukrzycowa, czyli jadłospis ograniczający cukry proste.

Główną zasadą diety cukrzycowej jest usunięcie z menu produktów zawierających nadmiar cukrów prostych. Chodzi o eliminację białego cukru, tradycyjnych słodyczy oraz wszystkich produktów, które zawierają cukier dodany.

W cukier dodany obfitują przede wszystkim produkty przetworzone, przekąski słodkie i słone oraz fast-foody. Warto wypracować u siebie nawyk czytania etykiet. Podczas zakupów zwracaj uwagę nie tylko na skład, ale również ilość zawartych w produkcie składników. Cukier dodany może znajdować się w produktach, w których się go nie spodziewasz.

Jeśli chcesz schudnąć, Twoja dieta bez cukru powinna opierać się na deficycie kalorycznym. W diecie redukcyjnej następuje zmniejszenie kaloryczności posiłków bez konieczności eliminowania całych grup artykułów spożywczych.

Zmagasz się z cukrzycą i nie wiesz, jak ułożyć zdrowy, odpowiednio zbilansowany jadłospis? Skorzystaj z porady dietetyka.

Co można jeść na diecie bez cukru?

• wysokogatunkowe mięso,
• świeże ryby i owoce morza,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• mleko i jego naturalne przetwory, jaja,
• oleje roślinne, orzechy, nasiona, pestki,
• warzywa o niskim i średnim indeksie glikemicznym,
• owoce o niskim i średnim indeksie glikemicznym,
• zioła i przyprawy: bazylia, czosnek, imbir, kolendra, mięta, pieprz, pietruszka, szczypiorek, tymianek,
• soki na bazie produktów z listy artykułów dozwolonych,
• woda.

Dieta dla diabetyków – czego unikać?

• fast-food,
• dania wysoko przetworzone, gotowe dania ze sklepu,
• przetworzone słodycze, wyroby cukiernicze, ciasta, desery,
• produkty z białej mąki,
• słone przekąski,
• cukier (pod każdą postacią),
• miód, powidła, dżemy, konfitury,
• czekolada,
• owocowe jogurty i serki,
• gotowe sosy słodko-kwaśne, ketchup,
• płatki śniadaniowe,
• suszone owoce,
• owoce o wysokiej zawartości fruktozy: winogrona, czereśnie, banany, gruszki,
• dosładzane soki, słodzone napoje gazowane.

Czy cukrzyk może jeść słodycze?

Wbrew pozorom pacjenci z cukrzycą mogą jeść słodkie przekąski. Ważne jest jednak kontrolowanie ich składu, ilości oraz indeksu glikemicznego.

Indeks glikemiczny (IG) jest wskaźnikiem, informującym o tym, jak gwałtownie po zjedzeniu danego produktu spożywczego wzrasta poziom glukozy we krwi.

Poziom cukru we krwi zależy zarówno od ilości, jak i rodzaju spożywanych węglowodanów (wysoki, średni lub niski IG). Im wyższa wartość indeksu glikemicznego, tym wyższy poziom cukru po zjedzeniu produktu.

Żywność bogata w cukry proste ma wysoki IG. Z tej przyczyny nie jest polecana dla diabetyków.

Zdrowe słodycze dla cukrzyków

Czy w sklepach znajdziemy słodycze dla osób chorujących na cukrzycę? Cukierki, ciastka, batony, żelki, lizaki, galaretki i inne tradycyjne słodycze w swoim składzie mają głównie cukier biały (sacharozę).

W przetworzonych słodyczach nie brakuje także sztucznych barwników, aromatów oraz tłuszczów trans. Spożywanie tych związków w nadmiarze szkodzi – i to nie tylko cukrzykom.

W ofercie wielu sklepów (zarówno dużych marketów, jak i mniejszych sklepów internetowych) można znaleźć coraz więcej zdrowych słodkości, w tym propozycji dla diabetyków. Słodycze bez dodatku cukru świetnie sprawdzą się także u dzieci – szczególnie tych, które mają problem z podjadaniem słodkości.

Na jakie składniki zwracać uwagę, kupując słodycze dla cukrzyków?

Zdrowe słodycze bez dodatku cukru białego

Słodycze dla cukrzyków zamiast sacharozy zawierają zdrowsze zamienniki cukru, takie jak stewia, ksylitol, tagatoza czy maltitol.

Naturalne słodziki doskonale imitują smak sacharozy. Przekąski mają swoją słodycz, a diabetycy mogą je jeść bez obaw (pamiętając o tym, że nadmiar zawsze szkodzi).

Zdrowe słodycze bez sztucznych słodzików i innych szkodliwych dodatków

Wybierając słodycze dla cukrzyków, warto kontrolować, co mają w składzie. Napis na etykiecie „bez dodatku cukru” nie jest wystarczającym wyznacznikiem.

Producenci słodyczy często używają sztucznych dodatków. W składzie słodkości znajdują się liczne barwniki, aromaty i konserwanty.

Zdrowe słodycze to te, które mają prosty, naturalny skład. Jeszcze lepszym wyborem jest przygotowywanie słodkości dla diabetyków w domu. Wtedy możesz kontrolować składniki i smak słodyczy na każdym etapie produkcji.

Słodycze bez cukru – co wybierać?

Doskonała propozycja dla diabetyków – owoce o niskim i średnim IG

Owoce to świetna alternatywa dla tradycyjnych słodyczy. W ich składzie znajduje się fruktoza, która jest cukrem prostym. Czy zatem w diecie osób chorujących na cukrzycę jest miejsce na różnokolorowe gatunki owoców? Tak, ale rozsądnie.

Większość owoców zawiera spore ilości cukrów. Poza tym owoce są źródłem wielu cennych witamin i składników mineralnych. Zawierają także błonnik pokarmowy i chrom, który pomaga w przemianach glukozy.

Grupa owoców o niskim IG: grejpfrut, cytryna, truskawki, poziomki, awokado.

Grupa owoców o średnim IG: jagody, agrest, arbuz, ananas, gruszki, brzoskwinie, jabłka, kiwi, czereśnie, maliny, śliwki, wiśnie, mandarynki, nektarynki, morele.

Wyżej wymienione owoce to dobry dodatek do domowych słodyczy, na przykład wypieków.

Słodycze bez cukru – gorzka czekolada

Gorzka czekolada to pyszny dodatek do deserów oraz dobry sposób na samodzielną przekąskę. Najlepiej sięgać po gorzkie czekolady z wysoką zawartością kakao – takie tabliczki zawierają mnóstwo cennych składników mineralnych (przede wszystkim magnez, potas i żelazo).

Słodycze dla diabetyków – orzechy, pestki, nasiona

Orzechy, pestki i nasiona to bardzo zdrowe produkty, które warto jeść zamiast słodyczy.

Produkty te nie tylko pomagają ograniczyć niezdrowe słodycze, ale również są źródłem wielu cennych składników odżywczych. Zawierają wielonienasycone tłuszcze z grupy omega, które wspierają pracę układu nerwowego, w tym mózgu. Dostarczają błonnika, witamin z grupy B oraz wielu składników mineralnych.

Z orzechów, pestek i nasion możesz przyrządzać zdrowe i pożywne domowe batony.

Pamiętaj, że te słodkie przekąski, choć zdrowe, mogą być też kaloryczne. Dotyczy to przede wszystkim orzechów.

Nabiał bez dodatku cukru

Z diety osób chorujących na cukrzycę należy wykluczyć dosładzane produkty mleczne. Dużo lepszym rozwiązaniem jest jogurt naturalny lub słodkie przekąski na jego bazie. Jogurt naturalny z orzechami i owocami nie tylko ograniczy chęć na tradycyjne słodycze, ale również nasyci organizm na dłuższy czas.

Produkty mleczne to doskonałe źródło białka – głównego składnika budulcowego organizmu.

Dobre i zdrowe słodycze dla diabetyków – koktajle

Chcesz przygotować zdrową przekąskę, która dostarczy białka, węglowodanów, tłuszczów, a do tego zaspokoi chęć na słodycze? Postaw na pożywny koktajl. Przygotujesz go w blenderze z naturalnych składników, które akurat masz pod ręką. Pamiętaj, aby nie dodawać żadnego cukru. „Słodyczami” w koktajlu będą owoce.

Koktajl bez cukru warto przyrządzić na mlecznej bazie, używając na przykład szklanki jogurtu naturalnego, kefiru czy maślanki.

Innymi dodatkami do smoothie, które zwiększają ich kaloryczność i wartość odżywczą, są: płatki owsiane, drobno zmielone orzechy włoskie, siemię lniane i nasiona chia.

Jak przygotowywać słodycze bez cukru w domu? Kilka wskazówek dla cukrzyków

• W kuchni miej pod ręką zdrowsze zamienniki cukru, takie jak ksylitol czy stewia.
• Wiele popularnych ciast, na przykład sernik, można zrobić w wersji dla cukrzyków. Pamiętaj, aby ciasto dosładzać naturalnymi słodzikami i piec je na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia.
• Zwykłą mąkę w przepisie na ciasto można zastąpić na przykład mąką pełnoziarnistą pszenną, żytnią, orkiszową czy gryczaną.
• W domowych słodyczach dla cukrzyków mogą znaleźć się także owoce o niskim i średnim IG.
• Słodycze bez cukru można urozmaicać przyprawami, takimi jak: cynamon, kardamon, imbir, kakao, wanilia czy kurkuma.

Agata Sobczak

Absolwentka żywienia człowieka i oceny żywności na SGGW w Warszawie. Szczególnie interesuje się dietoterapią przy zaburzeniach metabolicznych (insulinooporność i cukrzyca) i hormonalnych (choroby tarczycy). Chętnie poszerza swoją wiedzę na szkoleniach, kursach i warsztatach. W Maczfit odpowiada za posiłki #less carbs z diety z wyborem dań oraz diety Diabetic i Hypo Hashimoto. Zamiłowanie do dietetyki odkryła studiując na kierunku gastronomia i hotelarstwo. W wolnych chwilach uwielbia gotować. W kuchni często eksperymentuje zmieniając popularne potrawy w ich zdrowsze wersje.