Maltitol – co to jest i do czego służy?

Maltitol to zamiennik cukru wykorzystywany w przemyśle spożywczym od wielu lat. Należy do naturalnych słodzików i cechuje się niską kalorycznością. Jakie są właściwości maltitolu? Skąd się go pozyskuje? Czy słodziki są bezpieczne dla zdrowia? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w niniejszym artykule.

Zwykły cukier vs. słodziki

To, co powszechnie nazywamy cukrem, to z reguły zwykły cukier biały, czyli sacharoza. Cukier występuje na etykietach produktów spożywczych również pod innymi nazwami, takimi jak: glukoza, fruktoza, syrop glukozowy czy glukozowo-fruktozowy.

Wszystkie wyżej wymienione związki należą do węglowodanów (cukrów) prostych, które szybko się trawią i powodują nagły (i chwilowy) wzrost energii.

Słodziki to grupa produktów spożywczych, które są alternatywą dla cukru białego i innych cukrów prostych. Charakteryzują się słodkim smakiem i niższym indeksem glikemicznym (nie powodują nagłego wyrzutu glukozy).

Kiedy nadmiar cukru szkodzi…

Cukry proste są częścią każdej diety. Naturalnie występują między innymi w owocach, niektórych warzywach, miodzie czy produktach zbożowych z białej mąki. Stanowią szybki zastrzyk energii, dlatego często sięgają po nie sportowcy i inne osoby aktywne.

Nadmiar cukrów prostych w diecie jest jednak dużym problemem. Wszystko ze względu na cukier dodany, który jest składnikiem wysoko przetworzonej żywności i produktów, w których nawet się go nie spodziewamy.

Nawet jeśli nie jesz za dużo słodyczy i rezygnujesz ze słodzenia herbaty, możesz dostarczać cukier innymi sposobami. Syrop glukozowo-fruktozowy to składnik wielu napojów, a sacharozę (tradycyjny cukier biały) możesz znaleźć nawet w wędlinach. Dlatego tak ważne jest czytanie etykiet artykułów spożywczych podczas robienia zakupów i stosowanie w kuchni zdrowszych zamienników cukru.

Nadpodaż cukru w diecie – konsekwencje zdrowotne:

• Zwiększenie masy ciała, co może prowadzić do nadwagi i otyłości.
• Dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Produkty o wysokiej zawartości cukrów prostych najczęściej zawierają małe ilości błonnika, co z kolei może powodować zaparcia.
• Zaburzenia układu hormonalnego, wahania poziomu glukozy i insuliny.
• Nadmiar cukru prostego w diecie zwiększa ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2.
• Cukier biały wpływa także na wygląd skóry. Spożywanie w nadmiarze słodyczy może powodować zatrzymywanie się wody w organizmie, co z kolei prowadzi do powstawania cellulitu wodnego.
• Nadmiar cukru w diecie powoduje także problemy stomatologiczne. Zwykły cukier uszkadza szkliwo nazębne i zwiększa ryzyko próchnicy.

Jak ograniczyć podaż cukru w diecie?

• Czytać etykiety produktów spożywczych i być wrażliwym na tzw. cukier dodany.
• Stopniowo obniżać próg słodkości.
• Sklepowe słodycze i wyroby cukiernicze zastąpić zdrowszymi odpowiednikami, na przykład suszonymi i świeżymi owocami.
• Do diety wprowadzić orzechy, pestki i nasiona, które ograniczają chęć sięgania po słodycze.
• Stawiać na domowe wypieki, w których kontrolujemy listę składników.
• W kuchni mieć naturalne zamienniki cukru, takie jak maltitol.

Właściwości maltitolu

Zastanawiasz się, czym zastąpić cukier w diecie? Maltitol jest bardzo dobrym wyborem.

Maltitol to zamiennik cukru należący do grupy polioli. Poliole, czyli alkohole cukrowe, mogą naturalnie występować w niektórych owocach, warzywach, zbożach i grzybach. W branży spożywczej wykorzystywane są jako dodatki do żywności (zamienniki cukru).

Do grupy polioli, oprócz maltitolu, należą między innymi: ksylitol, erytrytol i sorbitol. Choć nazwa „alkohole cukrowe” może wskazywać co innego, w tych substancjach nie znajdziemy ani grama alkoholu.

Pod względem budowy chemicznej maltitol jest dwucukrem (disacharydem), który składa się z glukozy i sorbitolu. Należy do środków słodzących określanych w przemyśle spożywczym symbolem E965 (E965i oznacza proszek, a E965ii syrop maltitolowy).

Maltitol otrzymuje się głównie z maltozy występującej w ziarnach zbóż. Substancję można znaleźć w oliwkach, kukurydzy, figach, ziemniakach, liściach cykorii czy pszenicy.

Maltitol doskonale zastępuje tradycyjny cukier. Ma mniej kalorii i niższy indeks glikemiczny niż sacharoza. Do tego charakteryzuje się słodkim smakiem (jest zaledwie 10-25% mniej słodki od tradycyjnego cukru białego).

Maltitol możemy znaleźć w wielu popularnych produktach spożywczych, takich jak: batony, ciastka, lizaki, czekolady, cukierki i inne słodycze o obniżonej zawartości tłuszczu. Ten zamiennik cukru występuje także w składzie gum do żucia, lodów i wyrobów cukierniczych. Maltitol nadaje kremową, śmietankową konsystencję, więc często wykorzystuje się go do produkcji jogurtów owocowych i mlecznych deserów.

Maltitol to zamiennik cukru, który ma połowę mniej kalorii niż sacharoza.

Maltitol znajdziemy także na produktach spożywczych oznaczonych jako „fit”, „light” czy „o obniżonej zawartości cukru”. Produkty te skierowane są głównie do osób na dietach odchudzających i diabetyków. Maltitol to naturalny słodzik, który może być obecny w diecie i jednych, i drugich.

Zalety maltitolu

Maltitol w odpowiednich dawkach jest substancją bezpieczną, która z powodzeniem zastępuje biały cukier w diecie. Poniżej szczegółowa lista korzyści płynących ze stosowania maltitolu.

• Maltitol jest słodki, ale zawiera mniej kalorii niż tradycyjny cukier (jego wartość energetyczna jest o 50% niższa od sacharozy).
• Maltitol ma niższy indeks glikemiczny niż biały cukier, co oznacza, że nie wpływa on tak gwałtownie na poziom cukru we krwi. W związku z tym jest substancją bezpieczną również dla diabetyków.
• Z właściwości tego alkoholu cukrowego mogą korzystać również osoby cierpiące na nietolerancję glutenu i nietolerancję laktozy.
• Maltitol jest substancją naturalną pozyskiwaną z ziaren zbóż.
• Maltitol jest substancją termostabilną. W wysokiej temperaturze nie ulega karmelizacji i nie reaguje z innymi składnikami, dlatego nie zmienia smaku gotowych produktów.
• Słodzik nadaje kremowej, śmietankowej konsystencji, przez co często jest równocześnie zamiennikiem tłuszczu.
• Maltitol, jak również pozostałe poliole – erytrytol, uwodornione hydrolizaty skrobi, izomalt, laktitol, mannitol, sorbitol i ksylitol – zostały ujęte w międzynarodowych normach żywności i zatwierdzone do stosowania w żywności przez Agencję Żywności i Leków oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności.

Wady stosowania maltitolu

• Słodzik jest droższy od tradycyjnego cukru białego.
• Maltitol, podobnie jak inne alkohole cukrowe, słabo wchłania się w jelicie cienkim, a jego niewchłonięta część przechodzi do jelita grubego, gdzie ulega fermentacji. To z kolei może powodować wzdęcia i inne nieprzyjemne objawy ze strony układu pokarmowego – szczególnie u osób chorujących na zespół jelita drażliwego.
• Należy pamiętać, że chociaż maltitol jest dobrze tolerowany przez organizm człowieka, to nadmiar zawsze szkodzi. Z tego powodu zalecane dzienne spożycie powinno wynosić między 20 a 50 g.

Inne zamienniki cukru

W zdrowej diecie, poza maltitolem, mogą występować następujące zamienniki cukru:

• stewia,
• erytrytol,
• ksylitol,
• tagatoza. 

Agata Sobczak

Absolwentka żywienia człowieka i oceny żywności na SGGW w Warszawie. Szczególnie interesuje się dietoterapią przy zaburzeniach metabolicznych (insulinooporność i cukrzyca) i hormonalnych (choroby tarczycy). Chętnie poszerza swoją wiedzę na szkoleniach, kursach i warsztatach. W Maczfit odpowiada za posiłki #less carbs z diety z wyborem dań oraz diety Diabetic i Hypo Hashimoto. Zamiłowanie do dietetyki odkryła studiując na kierunku gastronomia i hotelarstwo. W wolnych chwilach uwielbia gotować. W kuchni często eksperymentuje zmieniając popularne potrawy w ich zdrowsze wersje.